Ile fotoradarów jest w Polsce? Te kraje biją nas na głowę

Polska od lat zaliczana jest do krajów, w których notuje się najwyższe liczby ofiar śmiertelnych wypadków. Z ostatniego raportu NIK wynika, że w przeliczeniu na milion mieszkańców wynosi ona ok. 76, a w całej Unii Europejskiej 49. Projekt rozbudowy Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym nadzorowany przez GITD to jedno z narzędzi, które mają to zmienić. Kolejnym jego etapem jest m.in. montaż nowych fotoradarów i rejestratorów wjazdu na czerwonym świetle. Dodatkowo, z raportów NIK oraz Instytutu Transportu Samochodowego dotyczących skuteczności istniejących już fotoradarów wynika, że 21 proc. z nich nie działa poprawnie. Dlatego eksperci rankomat.pl przeanalizowali, jak polskie fotoradary wypadają na tle Europy.

Gdzie w Europie zainstalowano najwięcej fotoradarów?

Polska, pod względem liczby urządzeń monitorujących prędkość pojazdów na drodze, nie wypada zbyt dobrze na tle innych państw europejskich. Na liście 30 państw zajmujemy dopiero 12. pozycję. Z danych SCDB.info wynika, że najwięcej fotoradarów zainstalowano do tej pory w Rosji, Włoszech i w Wielkiej Brytanii.

Niesłusznym byłoby jednak stwierdzenie, że nasi rosyjscy sąsiedzi są najczęściej monitorowani na drodze. Wprawdzie w tym kraju jest 21 razy więcej radarów niż na przykład w Polsce, ale pod uwagę należy wziąć ogromną powierzchnię Rosji (ponad 17 mln km²).

Po przeliczeniu liczby urządzeń na 1000 km² okazuje się, że w Polsce częściej może dojść do zarejestrowania przekroczenia prędkości na drodze niż w Rosji. W porównaniu do innych państw europejskich spadamy jednak na bardzo niską, bo 22. pozycję w rankingu.

W Polsce, na 1000 km² przypadają niecałe dwa urządzenia monitorujące, podczas gdy np. w Belgii jest ich 30. Niemcy posiadają 6-krotnie więcej radarów, a i nawet Białoruś jest pod tym względem zdecydowanie lepsza.

L.p.	Państwo	Liczba radarów	Powierzchnia (w tys. km²)	liczba radarów na tys. km²
1	Belgia	919	30,5	30,13
2	Włochy	8107	301,3	26,91
3	Wielka Brytania	4013	242,5	16,55
4	Austria	1180	83,9	14,06
5	Cypr	106	9,3	11,40
6	Niemcy	3820	357,1	10,70
7	Luksemburg	24	2,6	9,23
8	Szwajcaria	286	41,3	6,92
9	Holandia	277	41,9	6,61
10	Chorwacja	309	56,6	5,46
11	Słowenia	102	20,3	5,02
12	Francja	2685	544	4,94
13	Szwecja	2135	447,4	4,77
14	Hiszpania	1394	506	2,75
15	Węgry	253	93	2,72
16	Białoruś	559	207,6	2,69
17	Finlandia	1008	390,9	2,58
18	Grecja	325	132	2,46
19	Litwa	137	65,3	2,10
20	Czechy	150	78,9	1,90
21	Łotwa	113	64,6	1,75
22	Polska	520	312,7	1,66
23	Estonia	73	45,2	1,62
24	Portugalia	100	92,2	1,08
25	Bułgaria	84	111	0,76
26	Rosja*	11145	17 098,20	0,65
27	Ukraina	381	603,6	0,63
28	Dania	20	42,9	0,47
29	Rumunia	85	238,4	0,36
30	Słowacja	13	49	0,27

Nowe fotoradary w Polsce i lokalizacja

W kolejnym etapie realizowanego projektu rozbudowy Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym założono zakup 358 nowych urządzeń rejestrujących. Obecnie, w nowych lokalizacjach instalowanych jest 26 fotoradarów.

Proste drogi i skrzyżowania pod nadzorem

Fotoradary i urządzenia monitorujące zachowanie kierowców podczas przejazdów przez skrzyżowania montowane są w takich miejscach w Polsce, w których najczęściej dochodzi do niebezpiecznych zdarzeń drogowych. W 2020 roku na prostych odcinkach drogi i na skrzyżowaniach dochodziło 5-krotnie częściej do wypadku niż np. na zakręcie, łuku drogi czy na wzniesieniu.

Wytypowanie nowych lokalizacji poprzedzone jest oczywiście nie tylko analizą liczby wypadków, ale również stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Oddelegowane do tego instytucje weryfikują m.in. obecność potencjalnych źródeł zagrożeń oraz czynników zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia wypadku. Pod uwagę brana jest np. obecność takich obiektów jak ścieżki rowerowe, przejścia dla pieszych czy też miejsca użyteczności publicznej generujące największy ruch (zazwyczaj w promieniu 500 m od miejsca koncentracji zdarzeń).

Argumentem do ustawienia w danym miejscu stacjonarnego urządzenia rejestrującego jest także geometria przebiegu drogi pod kątem jej wpływu na prawidłowość pomiaru oraz bezpieczeństwo ruchu drogowego. Jednak nie można całkowicie wyeliminować pomyłek w tej kwestii.

Fotoradary nie spełniają swojej roli

Pod koniec 2019 roku Instytut Transportu Samochodowego przeprowadził analizę stanu bezpieczeństwa drogowego na potrzeby instalacji nowych urządzeń rejestrujących i ocenił skuteczność 247 działających fotoradarów. Metoda oceny skupiała się na dwóch zestawach parametrów. Pierwszy uwzględnia liczbę zdarzeń drogowych w obszarze oddziaływania fotoradaru, drugi natomiast intensywność wypadków i prędkość pojazdów. Jako miarę wybrano wskaźnik intensywności wypadków.

Podczas analizy liczby zdarzeń pod uwagę brano tylko takie miejsca, w których przez co najmniej 5 miesięcy fotoradar był uruchomiony oraz co najmniej 5 miesięcy fotoradar nie funkcjonował. Warunki te spełniło 10 lokalizacji. Okazuje się, że tylko 6 z nich funkcjonowało skutecznie.

Warto jednak podkreślić, że nie zawsze adaptacja kierowców do nowych fotoradarów jest natychmiastowa. Wnioski z przeprowadzonej analizy mogły się zmienić podczas dalszej obserwacji wypadków dla wymienionych punktów.

Dla każdej z 247 lokalizacji określono również przynależność do jednej z czterech grup, oceniając skuteczność fotoradaru ze względu na intensywność wypadków i prędkość pojazdów. Analiza wykazała, że tylko 79 proc. wszystkich badanych fotoradarów działała poprawnie. Pozostałe wymagały przeprowadzenia dodatkowych badań lub nawet korekty lokalizacji.

Również NIK informowała w swoim raporcie o niedociągnięciach w realizacji Projektu Rozbudowy Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym. Jej zdaniem, już na etapie planowania nie stworzono odpowiednich warunków organizacyjnych i prawnych do skutecznego funkcjonowania odcinkowych pomiarów prędkości. Z jej badań wynikało, że jedynie 18 z 29 odcinkowych pomiarów prędkości rozmieszczono właściwie. Dopuszczono również do przedawnienia karalności ponad połowy wykroczeń zarejestrowanych na tych urządzeniach.

Czy kary za przekroczenie prędkości będą lepiej egzekwowane?

O konieczności wprowadzenia zmian prawnych mających na celu poprawę bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego poinformował 17 stycznia 2020 r. wiceminister infrastruktury Rafał Weber.

– powiedział Stefania Stuglik, ekspert rankomat.pl.