Koniec pobłażania. Nowe prawo ma odstraszać, a nie tylko karać

Zmiany w prawie drogowym wchodzą w życie etapami, część już od 29 stycznia 2026 r., kolejne od marca, czerwca i września. Ich wspólnym mianownikiem jest jedno: koniec taryfy ulgowej dla najbardziej niebezpiecznych zachowań na drogach.

Reklama

Nowelizacja wprowadza do kodeksu karnego zupełnie nowe pojęcia, które do tej pory funkcjonowały raczej w języku potocznym niż w przepisach. Po raz pierwszy pojawia się legalna definicja nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych. Oznacza to, że organizowanie, prowadzenie lub udział w takim wyścigu staje się przestępstwem, nawet jeśli nie doszło do wypadku.

Co więcej, odpowiedzialność karna dotyczy nie tylko organizatorów, ale również samych uczestników. Argumenty w stylu: to tylko spotkanie fanów motoryzacji czy nikt przecież nie ucierpiał, przestają mieć znaczenie.

Jazda brawurowa też stanie się przestępstwem

Reklama

Kolejna nowość to przestępstwo tzw. jazdy brawurowej. Ustawodawca nie zostawia tu pola do interpretacji: chodzi o sytuację, w której kierowca jednocześnie rażąco przekracza prędkość, łamie inne zasady bezpieczeństwa i naraża innych uczestników ruchu na utratę życia lub zdrowia.

Co istotne, do odpowiedzialności karnej nie jest potrzebny wypadek. Wystarczy samo stworzenie realnego zagrożenia. To ogromna zmiana w podejściu organów ścigania i sądów.

Dożywotnia utrata prawa jazdy? Tak, ale tylko w jednym przypadku

Najwięcej emocji wywołuje hasło dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów. W sieci krążą nagłówki sugerujące, że wystarczy jedno przekroczenie prędkości, by pożegnać się z prawem jazdy na zawsze. To nieprawda.

Nowe przepisy wprowadzają obligatoryjny dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów tylko w jednym, bardzo konkretnym przypadku: gdy kierowca złamie wcześniej orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów. Innymi słowy, prawo uderza w recydywistów, którzy świadomie ignorują wyroki sądów i wracają za kierownicę mimo zakazu.

Dla przeciętnego kierowcy oznacza to jedno: jeśli szanujesz decyzje sądu i nie jeździsz mimo zakazu, dożywotnia utrata prawa jazdy Cię nie dotyczy.

Alkohol, ucieczki i konfiskata auta

Zaostrzeniu ulega również odpowiedzialność majątkowa. Od 2026 roku sąd obligatoryjnie orzeknie przepadek pojazdu, jeśli kierowca prowadził samochód przy zawartości alkoholu co najmniej 1,5 promila. W takich przypadkach konfiskata auta przestaje być wyjątkiem, a staje się zasadą.

Surowiej karane będą także wypadki śmiertelne spowodowane przez osoby uczestniczące w nielegalnym wyścigu, działające w warunkach jazdy brawurowej lub prowadzące pojazd mimo sądowego zakazu.

Drift, jazda na jednym kole i nielegalne spoty pod lupą

Nowe przepisy uderzają również w popularne dotąd popisy na drogach. Celowe driftowanie czy jazda na jednym kole staną się wykroczeniami, za które od 30 marca 2026 r. prawo jazdy będzie zatrzymywane na trzy miesiące.

Zmieniają się także zasady organizowania spotkań motoryzacyjnych. Wydarzenia z udziałem więcej niż 10 pojazdów na otwartej przestrzeni będą wymagały wcześniejszego zgłoszenia. Odpowiedzialność poniosą nie tylko organizatorzy, ale również osoby świadomie biorące udział w nielegalnych zlotach, nawet jako pasażerowie lub widzowie.

Prędkość poza miastem: koniec luki w przepisach

Od 3 marca 2026 r. prawo jazdy będzie można stracić za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h także poza obszarem zabudowanym, na jednojezdniowych drogach dwukierunkowych. To zmiana, na którą policja czekała od lat.

Do tej pory surowe sankcje dotyczyły głównie terenu zabudowanego. Teraz luka znika i to szczególnie ważne na drogach krajowych, gdzie prędkość była dotąd najczęstszą przyczyną tragicznych wypadków.

Młodzi kierowcy i obowiązkowe kaski

Nowelizacja przepisów obejmuje również młodych uczestników ruchu. Prawo jazdy kategorii B będzie można uzyskać już od 17. roku życia, ale tylko pod warunkiem jazdy z doświadczonym opiekunem.

Z kolei od czerwca 2026 r. dzieci i młodzież do 16. roku życia będą musiały jeździć w kaskach ochronnych na rowerach, hulajnogach elektrycznych i urządzeniach transportu osobistego. Podniesiono też minimalny wiek użytkowników hulajnóg, z 10 do 13 lat.

Kalendarz zmian w prawie drogowym 2026

Zmiana / Przepis Wejście w życie Krótki opis
Nowe przestępstwa w kodeksie karnym (wyścigi, jazda brawurowa) 29 stycznia 2026 r. Nowe definicje i kary za nielegalne wyścigi i jazdę brawurową.
Dożywotni zakaz prowadzenia za złamanie sądowego zakazu 29 stycznia 2026 r. Obowiązkowy dożywotni zakaz dla recydywistów łamiących zakazy.
Przepadek pojazdu przy ≥1,5‰ alkoholu 29 stycznia 2026 r. Sąd obligatoryjnie orzeka przepadek auta przy dużym spożyciu alkoholu.
Nowe wykroczenia: drift, „jazda na jednym kole”, spoty 30 marca 2026 r. Drift, wheelie i nielegalne zloty – nowe wykroczenia z zatrzymaniem PJ.
Zatrzymanie PJ za +50 km/h także poza obszarem zabudowanym 3 marca 2026 r. Skutek przekroczenia prędkości ponad 50 km/h także poza miastem.
Kaski ochronne do 16 lat (rowery, hulajnogi, UTO) 3 czerwca 2026 r. Obowiązek kasków dla dzieci i młodzieży do 16. roku życia.
Zmiany w okresie próbnym dla młodych kierowców 3 września 2026 r. Nowe zasady nadzoru okresu próbnego kierowców po kursie.

Kogo te zmiany dotkną najbardziej?

Dla większości kierowców nowe przepisy pozostaną niemal niezauważalne. Jeśli jeździsz zgodnie z przepisami, nie bierzesz udziału w wyścigach i nie ignorujesz wyroków sądu, nic się dla Ciebie nie zmienia.

Nowe prawo jest wymierzone w wąską, ale najbardziej niebezpieczną grupę: recydywistów, piratów drogowych i osoby traktujące drogę jak tor wyścigowy. Dla nich 2026 rok może oznaczać nie tylko wysokie kary, ale definitywny koniec jazdy samochodem.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. 2025 poz. 1872)

Ustawa z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1676)