TEZA
Brak dowodu skasowania odcinka kontrolnego karty opłat za przejazd po drogach krajowych jest podstawą uznania, że wykonywano przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty. Stanowi to podstawę faktyczną do nałożenia kary pieniężnej.
STAN FAKTYCZNY
Inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę pojazdu, którym spółka wykonywała przewóz na potrzeby własne. Kierowca w czasie kontroli nie okazał odcinka kontrolnego karty opłat za przejazd po drogach krajowych.
W związku z tym wojewódzki inspektor transportu drogowego nałożył na spółkę karę pieniężną w kwocie 3500 zł, w tym 500 zł za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz karę pieniężną 3 tys. zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez głównego inspektora transportu drogowego.
Uwzględniając skargę przedsiębiorcy wojewódzki sąd administracyjny wskazał m.in., że obowiązkiem organu było przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy skarżąca faktycznie uiściła wymaganą opłatę drogową za kontrolowany przejazd. W tym celu organ powinien podjąć czynności mające na celu ustalenie, jaką liczbą pojazdów spółka dysponowała w dniu kontroli oraz czy dla pojazdów tych miała wykupione karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, a tym samym czy przedstawiona faktura VAT mogła stanowić dowód potwierdzający nabycie rocznej karty opłaty drogowej dla kontrolowanego pojazdu. Wyrok ten zaskarżył główny inspektor transportu drogowego.
UZASADNIENIE
Naczelny sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2010 r. (sygn. P 9/08), w którym trybunał wyjaśnił, na czym polega mechanizm uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. W świetle tego wyroku uiszczenie opłaty następowało przez nabycie karty opłaty w przewidzianym w ustawie punkcie (urzędy pocztowe, przejścia graniczne, stacje paliw, organizacje zrzeszające przewoźników drogowych o zasięgu ogólnokrajowym – art. 42 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym), a także jej skasowanie w sposób określony w załączniku do rozporządzenia nr 26 (odpowiednie przedziurkowanie obu jej części). Ponadto przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu kartę należało wypełnić, wpisując numer rejestracyjny pojazdu na jej odcinku kontrolnym. Trybunał uznał, że mechanizm uiszczenia opłaty wymaga wykonania kilku czynności. W pierwszej kolejności jest to nabycie w upoważnionej do tego jednostce karty opłaty drogowej określonego rodzaju (dobowa, siedmiodniowa itp.). Następnie, przed rozpoczęciem przejazdu, prawidłowe wypełnienie dwuczęściowej karty. Przez prawidłowe wypełnienie ogólnie należy rozumieć wpisanie danych identyfikujących pojazd i wykonywany nim przejazd. W praktyce oznacza to wpisanie na odcinku kontrolnym karty numeru rejestracyjnego pojazdu i czasu przejazdu. Dopiero wykonanie tych czynności pozwala na przypisanie karty do określonego pojazdu i czasu przejazdu, a tym samym za uznanie opłaty za uiszczoną. Mechanizm ten jest analogiczny do stosowanych powszechnie opłat za przejazdy środkami komunikacji miejskiej, gdzie do stwierdzenia, że opłata została uiszczona, konieczne jest nie tylko nabycie biletu, lecz także jego poprawne skasowanie.
NSA dodał, że zasadniczym elementem uiszczania wspomnianych opłat, poza nabyciem karty opłaty w przewidzianym w ustawie punkcie, jest skasowanie w określony sposób obu części karty opłaty, to jest winiety i odcinka kontrolnego, w celu stworzenia możliwości przypisania opłaty w trakcie kontroli do konkretnego pojazdu i czasu przejazdu.
Wyrok NSA z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 254/10
dr Michał Kowalski, asystent sędziego NSA
