Dziennik.pl logo

Polacy uratują silniki spalinowe. Znika największy problem aut wodorowych

14 minut temu
Ten tekst przeczytasz w 9 minut
Toyota Corolla AE86 H2 Concept na wodór zamiast benzyny
Pod maską wodorowej Toyoty Corolli AE86. Polscy naukowcy znaleźli sposób, by przenieść wodór do temperatury otoczenia, co otwiera zupełnie nowe perspektywy przed silnikami spalinowymi/Toyota
Naukowcy z Politechniki Krakowskiej ogłosili przełom, który pozwala transportować wodór w cieczy i temperaturze otoczenia. W połączeniu z pracami Toyoty nad spalinowymi silnikami 1.6 Turbo zasilanymi wodorem, stawia to pod znakiem zapytania przymusową przesiadkę kierowców na auta elektryczne z baterią.

Wodór lepszy niż samochód elektryczny? W Krakowie znaleźli rozwiązanie

Fani samochodów z napędem wodorowym widzą w nich alternatywę dla bateryjnych aut elektrycznych i ratunek dla motoryzacji. Ich tankowanie jest szybsze niż ładowanie, a z wydechu ulatuje jedynie para wodna.

Sceptycy mówią krótko "to ślepa uliczka", ponieważ stworzenie infrastruktury produkcji, transportu i magazynowania wodoru jest nieopłacalne. Okazuje się jednak, że problemy wskazywane przez przeciwników mogą rozwiązać dwa wynalazki opracowane przez naukowców z Politechniki Krakowskiej.

Wodór w płynie zamiast ciśnienia. Na czym polega polski wynalazek?

Dotychczas na przeszkodzie do wdrożenia wodoru na szeroką skalę stała fizyka. Aby zmieścić w zbiorniku praktyczną ilość gazu, trzeba go sprężyć pod ciśnieniem od 200 do nawet 700 atmosfer albo schłodzić do kriogenicznych -253°C. To generuje ogromne wydatki na budowę stacji tankowania i wymusza stosowanie drogich, kompozytowych zbiorników.

Zespół z Politechniki Krakowskiej rozwiązał ten problem dzięki technologii LOHC (Liquid Organic Hydrogen Carriers). Zamiast przechowywać wodór jako gaz, wiąże się go chemicznie w ciekłym nośniku organicznym. Dzięki temu paliwo zyskuje właściwości zbliżone do klasycznych paliw płynnych.

– Technologia LOHC stanowi alternatywę dla magazynowania wodoru w postaci sprężonej lub skroplonej. Wodór wiążemy chemicznie w ciekłym nośniku, dzięki czemu do jego magazynowania i transportu można wykorzystać rozwiązania infrastrukturalne podobne do stosowanych obecnie dla ciekłych paliw – tłumaczy prof. Piotr Michorczyk, współautor wynalazków i dziekan Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej.

Wybrany przez naukowców nośnik pozostaje ciekły w temperaturach od -30°C do aż 300°C. Metr sześcienny takiej substancji mieści około 50 kg wodoru. Dla porównania – w tej samej objętości gazu sprężonego do 700 atmosfer mieści się około 40 kg pierwiastka. Zdaniem krakowskich uczonych, wysoka stabilność chemiczna pozwala bezpiecznie magazynować takie paliwo przez lata.

Zasięg ponad 6000 km. Jak wypada Toyota Mirai?

Żeby lepiej zobrazować tę skalę: produkowana seryjnie Toyota Mirai (samochód elektryczny zasilany ogniwami paliwowymi) potrzebuje trzech specjalnych zbiorników wytrzymujących ciśnienie 700 barów, aby po 5-minutowym tankowaniu przejechać do 650 km (przy średnim zużyciu wynoszącym 0,79-0,89 kg wodoru na 100 km według WLTP).

W przeliczeniu oznacza to, że 50 kg wodoru zamkniętego w jednym metrze sześciennym polskiego ciekłego nośnika LOHC wystarczyłoby Mirai na pokonanie około 5600-6300 km. I to bez konieczności montowania w podłodze wysokociśnieniowych butli, które ograniczają przestrzeń w kabinie.

Toyota Mirai
Toyota Mirai

Jak odzyskać wodór z cieczy? Polacy opatentowali reaktor "rurka w rurce"

Krakowscy badacze podkreślają, że stworzyli kompletny system do odzyskiwania wodoru na żądanie. Ich układ jest oparty na dwóch wynalazkach:

  • Urządzenie do katalitycznego uwalniania i separacji wodoru (patent nr 250576, wydany 21 sierpnia 2026 r.) – wykorzystuje konstrukcję „rurka w rurce”. Ciepło gorącego strumienia opuszczającego reaktor w rurze zewnętrznej wstępnie podgrzewa nośnik płynący do reakcji rurą wewnętrzną. Jednocześnie produkt jest schładzany przed wejściem do separatora, co ułatwia oddzielenie gazu od cieczy.
  • System do otrzymywania wodoru z ciekłych nośników (zgłoszenie patentowe P.450660) – kontroluje dozowanie tak, by wytwarzać dokładnie tyle wodoru, ile w danym momencie potrzebuje urządzenie produkujące energię. Eliminuje to potrzebę stosowania wielkich zbiorników buforowych na sam gaz.

Skuteczność układu potwierdzono eksperymentalnie z użyciem metylocykloheksanu w temperaturze 320°C. Efekt? – W zależności od konstrukcji reaktora, rodzaju katalizatora i natężenia przepływu uzyskiwano zróżnicowaną wydajność produkcji wodoru. Dla konfiguracji z katalizatorem platynowym 5% Pt/γ-Al2O3 i w temperaturze 320°C uzyskiwano stopień przereagowania 97,5% oraz selektywność do toluenu 99,6% – wyjaśnia prof. Michorczyk.

Patenty opracowane na politechnice na szczęście nie skończą na dnie szuflady. Prawa do obu rozwiązań kupiła krakowska spółka REENERGOLOGY, a uczelnia uruchomiła międzynarodową procedurę patentową PCT.

Koniec z długim ładowaniem, wodór tankujesz w minutę. Silnik 1.6 turbo to przełom

Przełom w magazynowaniu wodoru otwiera zupełnie nowe perspektywy przed producentami aut. Przykładów nie trzeba szukać daleko. Toyota od 2021 roku rozwija silnik spalinowy zasilany wodorem, wykorzystując model GR Corolla H2 Concept startujący w japońskiej serii wyścigów długodystansowych.

Pod maską tego auta pracuje trzycylindrowa jednostka 1.6 turbo G16E-GTS z GR Yarisa, w której zmodyfikowano układ zasilania i wtrysku – w stosunku do tych stosowanych w wersji benzynowej. Nowe wtryskiwacze opracowali specjaliści z Denso (firma należy do Toyoty). Zdaniem Japończyków ten wodorowy silnik dzięki technologiom rodem z rajdów odznacza się wysoką wytrzymałością cieplną i ma same zalety.

Wodór spala się szybciej niż benzyna, a to oznacza dynamikę jazdy bez negatywnego wpływu na środowisko. Silnik nie truje dwutlenkiem węgla – poza śladowymi ilościami CO2 przy spalaniu oleju silnikowego (co ma miejsce również w przypadku silników benzynowych). Pracuje kulturalnie i do tego żywiołowo reaguje na pedał gazu.

Ze sportowych aren technologia wjeżdża pod strzechy. Także Toyota Corolla Cross H2 Concept w karoserii rodzinnego SUV-a skrywa turbodoładowane 1.6 ze sportowej GR Corolli H2. Jednostka produkuje 261 KM i 360 Nm momentu obrotowego. Zbiorniki wodoru pochodzą z Toyoty Mirai. Prototypowy model zachowuje pełną funkcjonalność – oferuje 5-osobowe wnętrze i duży bagażnik. Co ważne, auto opracowano z myślą o seryjnej produkcji. Obecnie samochód jest szlifowany w rzeczywistych warunkach drogowych.

Toyota Corolla Cross H2 Concept
Toyota Corolla Cross H2 Concept
Toyota GR Yaris H2
Toyota GR Yaris H2

Montują silnik spalinowy na wodór nawet w 40-letnich samochodach

Zdaniem Toyoty silniki wodorowe mogą doprowadzić do szybkiej redukcji emisji CO2 w motoryzacji przy wykorzystaniu dopracowanych, masowo produkowanych jednostek spalinowych. Idąc dalej – mogą także dać nowe życie nawet 40-letnim samochodom. Inżynierowie Gazoo Racing, czyli komórki odpowiedzialnej za sporty motorowe i projekty niemożliwe, zaoferują silnik spalinowy na wodór kolekcjonerom i pasjonatom motoryzacji, którzy zechcą przebudować swoje klasyczne samochody na auta bezemisyjne. Za przykład możliwych modyfikacji posłużyła sportowa, tylnonapędowa Corolla AE86 w wersji Trueno (z otwieranymi przednimi światłami), która otrzymała właśnie spalinowy napęd wodorowy.

Jak Toyota Corolla AE86 H2 łączy silnik benzynowy z wodorem?

Toyota przy budowie Corolli AE86 H2 wykorzystała rozwiązania sprawdzone przy konwersji modeli GR Yaris i GR Corolla na auta wodorowe. Najważniejsze było dostosowanie do spalania wodoru klasycznego silnika 1.6 4A-GEU, seryjnie montowanego w AE86. W przeciwieństwie do samochodów elektrycznych na baterie czy ogniwa paliwowe, auta z silnikiem wodorowym mogą korzystać z komponentów napędów benzynowych. Inżynierowie ograniczyli przeróbki klasycznej tylnonapędowej Corolli do minimum.

Zmiany w silniku 4A-GEU objęły wtryskiwacze paliwa, przewody paliwowe i świece zapłonowe. Oryginalny układ wydechowy i tłumik zostały odpowiednio zmodyfikowane, a zamiast baku zamontowano dwa wysokociśnieniowe zbiorniki wodoru z Toyoty Mirai. Po modyfikacjach auto waży tylko 995 kg, o 55 kg więcej od oryginału, a przyspieszenie jest porównywalne z klasyczną benzynową wersją AE86.

– Reakcja na wciśnięcie pedału gazu jest dokładnie taka sama. Dźwięk silnika i wibracje również dają takie same odczucia. Zauważyłem to już, startując wodorową GR Corollą w wyścigach Super Taikyu. Wodór to naprawdę nowy rodzaj energii, dzięki któremu nadzieje na jasną przyszłość dla motoryzacji stają się rzeczywistością – stwierdził Masahiro Sasaki, kierowca wyścigowy Toyota Gazoo Racing.

Toyota Corolla AE86 H2 Concept
Toyota Corolla AE86 H2 Concept

Dwie drogi do przodu – temperatura pokojowa z Krakowa kontra -253°C z Japonii

Zestawienie wynalazku z Krakowa z działaniami Japończyków pokazuje, jak blisko jesteśmy przełamania największych barier. Podczas gdy Polacy stawiają na bezpieczny transport wodoru w temperaturze otoczenia (co według twórców otwiera drogę do taniego zasilania pojazdów, jednostek pływających czy stacjonarnych magazynów energii), Toyota stawia na ekstremalnie niskie temperatury.

Niedawno na torze Fuji japońscy inżynierowie sprawdzili w wodorowej GR Corolli technologię nadprzewodnictwa – zjawiska polegającego na zaniku oporu elektrycznego w temperaturze około -253°C. Umieszczając nadprzewodzący silnik pompy paliwa bezpośrednio wewnątrz kriogenicznego zbiornika, wyeliminowali straty energii, zredukowali masę układu i wygospodarowali miejsce na większy bak – jego pojemność wzrosła dwukrotnie, ze 150 do aż 300 litrów.

Co to oznacza w praktyce? Moim zdaniem, jeśli tani transport ciekłych nośników wodoru opracowany w Krakowie spotka się na stacjach tankowania z coraz doskonalszymi silnikami spalinowymi na wodór, kierowcy zyskają realną alternatywę dla samochodów z akumulatorami w podłodze – a klasyczna motoryzacja wcale nie musi iść na złom.

Toyota Corolla AE86 H2 Concept
Toyota Corolla AE86 H2 Concept
Toyota Mirai
Toyota Mirai
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło dziennik.pl
Tomasz Sewastianowicz
Tomasz Sewastianowicz

Dziennikarz. W branży od czasów, kiedy w poszukiwaniu auta jechało się w niedzielę na giełdę samochodową, a radio z odtwarzaczem kasetowym było luksusem na równi z klimatyzacją. Dziś lubi auta elektryczne, ale ciągle szanuje silnik Diesla – nie tylko w czołgu. Testuje motoryzacyjne nowości i donosi o gorących premierach z prezentacji. Poza motoryzacją śledzi przepisy ruchu drogowego oraz wszystko, co związane z bezpieczeństwem. Uważa, że w pracy liczy się efekt i dopracowanie tematu.

Zobacz wszystkie artykuły tego autoraPolacy uratują silniki spalinowe. Znika największy problem aut wodorowych »
Zapisz się na newsletter
Zmiany w przepisach dla kierowców, najświeższe informacje ze świata motoryzacji, premiery, testy najnowszych modeli aut, porady. Od kiedy zakaz samochodów spalinowych? Czy pieszy ma zawsze pierwszeństwo? Gdzie zainstalują nowe fotoradary i kamery odcinkowego pomiaru prędkości? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w newsletterze Auto.dziennik.pl.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj