Tego typu dane to nowość w przypadku policyjnych statystyk. Informacje o naruszeniach dotyczących jazdy bez uprawnień (osoby, które nigdy prawa jazdy nie miały) zbierane są dopiero od 18 maja 2015 r. Tylko do końca ubiegłego roku policja stwierdziła aż 15 190 tego typu naruszeń.

Do tego dochodzi kilka tysięcy osób, które kierowały pojazdem pomimo orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. W tym przypadku statystyki są pełniejsze. W 2014 r. stwierdzono niemal 5,9 tys. naruszeń, a w 2015 r. - niewiele mniej, bo 5,8 tys.

Jednak informacje, które pozyskaliśmy z policji, mogą nie oddawać pełnej skali problemu. Jak wynika z danych Najwyższej Izby Kontroli, od kilku lat systematycznie rośnie liczba osób, którym zatrzymano prawo jazdy np. za jazdę po alkoholu czy przekroczenie punktów karnych. W 2012 r. Policja zatrzymała 26 tys., w 2013 ponad 31 tys., a w 2014 r. już 41,5 tys. osób za jazdę bez ważnych uprawnień. Z kolei, jak podaliśmy w czwartkowym wydaniu "DGP", w 2015 r. było to już 55,4 tys. (patrz: tabela poniżej).

- Przy czym dane te nie obejmują osób, które prawa jazdy nigdy nie posiadały, ponieważ nie podlegają one ewidencji - zastrzega NIK. Po czym dodaje, że, według ostrożnych szacunków, bez uprawnień po polskich drogach może więc jeździć nawet pół miliona osób.

Nic dziwnego, że trudno jest wszystkich upilnować, by nie wsiadali za kółko. Niestety skutki tej nieodpowiedzialności są często fatalne. Jak informuje nas Komenda Główna Policji (KGP), osoby, które nie posiadały uprawnień w 2014 r. spowodowały 1699 wypadków, a w 2015 r. - 1555.

Jazda bez uprawnień to nie tylko polski problem. W Wielkiej Brytanii szacuje się, że po tamtejszych drogach jeździ nawet milion nielicencjonowanych kierowców. Z kolei w Stanach Zjednoczonych każdego roku jeden na pięć wypadków z udziałem ofiar śmiertelnych uwzględnia kierowcę bez uprawnień.

Jakie sankcje grożą za kierowanie bez uprawnień w Polsce?

- W przypadku zatrzymania do kontroli drogowej osoby, która nigdy nie miała uprawnień do kierowania pojazdami, policjanci usuwają pojazd z drogi na koszt właściciela i stosują środki przewidziane prawem. Zgodnie z taryfikatorem mandat za tego typu wykroczenie wynosi 500 zł lub 300 zł w przypadku osób nie posiadających wymaganej kategorii prawa jazdy dla danego rodzaju pojazdu. Policjant może również sporządzić wniosek o ukaranie do sądu rejonowego, który może nałożyć za to wykroczenie grzywnę do 5 tys. zł - tłumaczy sierż. sztab. Antoni Rzeczkowski z KGP.

W przypadku kierowania pojazdem przez osobę, która posiada zakaz sądowy kierowania pojazdami, kierowany jest akt oskarżenia do sądu z art. 244 Kodeksu karnego. - Jeżeli wobec kierującego została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania, w związku z przekroczeniem dopuszczalnej liczby punków, wówczas popełnia on przestępstwo z art. 180a Kodeksu karnego - dodaje Rzeczkowski.

Za co policja zabiera prawo jazdy (zatrzymania praw jazd, za które sąd może orzec zakaz kierowania pojazdami)

Podstawa prawna zatrzymania

2011

2012

2013

2014

2015

I kw. 2016

Alkohol / środki odurzające (art.135.1.1a p.o.r.d.)

53 011

50 208

48 256

51 300

46 667

9 556

Zniszczenie dokumentu (art.135.1.1b)

311

278

309

378

424

112

Podrobienie lub przerobienie dokumentu (art.135.1.1c)

52

40

54

51

41

14

Upłynięcie terminu ważności dokumentu (art.135.1.1d)

2544

2309

2 036

1938

1990

445

Wydana decyzja lub postanowienie zatrzymania dokumentu (art.135.1.1e)

1572

1475

1378

2113

2108

445

Zakaz prowadzenia pojazdu lub decyzja o cofnięciu prawa jazdy (art.135.1.1f)

824

759

795

925

1008

271

Przekroczony limit 24 punktów (art.135.1.1g)

2129

1857

2234

2994

3100

583

 Przekroczony limit 20 punktów (art.135.1.1h)

93

77

79

94

102

25

Spodziewany zakaz (art.135.1.2)

1521

1462

1576

10 451

14 336

2973